ជី NPK គឺជាជីដែលរួមបញ្ចូលនូវសារធាតុចិញ្ចឹមសំខាន់ៗចំនួន ៣ មុខ ដែលរុក្ខជាតិត្រូវការក្នុងបរិមាណច្រើនបំផុតដើម្បីរស់ និងផ្ដល់ផល។ លេខដែលបងប្អូនឃើញនៅលើបាវជី (ឧទាហរណ៍៖ ១៥-១៥-១៥ ឬ ២០-១០-១០) គឺជាភាគរយនៃធាតុនីមួយៗដែលមានក្នុងបាវនោះ។

១. តួនាទីរបស់អាសូត (N) - "អ្នកជួយស្លឹក និងដើម"

អាសូត គឺជាកម្លាំងរុញច្រានឱ្យចន្ទីលូតលាស់លឿន។

• មុខងារ៖ ធ្វើឱ្យស្លឹកបៃតងខៀវស្រងាត់ ជួយដល់ការធ្វើរស្មីសំយោគ និងធ្វើឱ្យដើមលូតលាស់ខ្ពស់។
• បើខ្វះ៖ ចន្ទីក្រិន ស្លឹកពណ៌លឿងស្លេក។
• បើលើស៖ ស្លឹកខៀវខ្លាំងពេក ទន់ខ្សោយ ងាយរងការបំផ្លាញពីសត្វល្អិត និងជំងឺ។
• អត្ថប្រយោជន៍៖ ស្លឹកក្រាស់ ដើមលូតលាស់លឿន និងបៃតងល្អ។

២. តួនាទីរបស់ផូស្វ័រ (P) - "អ្នកជួយឫស និងផ្កា"

ផូស្វ័រ គឺជាអ្នកផ្ទេរថាមពលក្នុងដើមរុក្ខជាតិ។

• មុខងារ៖ ជួយឱ្យឫសដុះបានជ្រៅ និងរឹងមាំ ជួយដល់ការបង្កើតផ្កា និងគ្រាប់។
• បើខ្វះ៖ ឫសខ្សោយ ផ្កាមិនសូវចេញ ឬចេញមកមិនសូវល្អ។
• អត្ថប្រយោជន៍៖ ឫសរឹងមាំ ដឹកជញ្ជូនអាហារបានល្អ និងជួយឱ្យចន្ទីធន់នឹងជំងឺ។

៣. តួនាទីរបស់ប៉ូតាស្យូម (K) - "អ្នកជួយផ្លែ និងភាពធន់"

ប៉ូតាស្យូម ប្រៀបដូចជា "ថ្នាំបង្កើនកម្លាំង" ឱ្យចន្ទី។

• មុខងារ៖ គ្រប់គ្រងតុល្យភាពទឹកក្នុងដើម បង្កើនភាពធន់នឹងគ្រោះរាំងស្ងួត និងជួយឱ្យគ្រាប់ចន្ទីមានគុណភាពល្អ ធំ ណែនសាច់។
• បើខ្វះ៖ ចុងស្លឹកក្រៀមលឿង ឬកោង គ្រាប់ចន្ទីស្ពោតមិនសូវមានទម្ងន់។
• អត្ថប្រយោជន៍៖ គ្រាប់ចន្ទីស្អាត ទម្ងន់ធ្ងន់ និងធន់នឹងសត្វល្អិត។

ចំណុចបន្ថែមសំខាន់៖ សារធាតុដាន (Trace Elements - TE)

ក្រៅពី N-P-K ចន្ទីក៏ត្រូវការ សារធាតុដាន (TE) ក្នុងបរិមាណតិចតួចបំផុត តែមិនអាចខ្វះបានឡើយ។ វាប្រៀបដូចជា "វីតាមីន" សម្រាប់មនុស្សអញ្ចឹង។
សារធាតុដានសំខាន់ៗរួមមាន៖

• ស័ង្កសី (Zinc - Zn)៖ ជួយដល់ការលូតលាស់ត្រួយ និងកម្ពស់ដើម។ បើខ្វះ ស្លឹកចន្ទីនឹងតូចៗ រួញក្រញង់ (ស្លឹកកណ្ដុរ)។
• បូរុន (Boron - B)៖ ជួយដល់ការបង្កាត់លម្អងផ្កា និងកាន់ក្ដឹប។ បើខ្វះ ផ្កាចន្ទីជ្រុះអស់ មិនសូវមានក្ដឹប។
• ដែក  (Iron - Fe) និង ម៉ង់ហ្គាណែស (Mn)៖ ជួយឱ្យស្លឹកបៃតង និងដកដង្ហើមបានល្អ។

ដំបូន្មាន៖ នៅពេលទិញជី បងប្អូនគួរជ្រើសរើសជីដែលមានសញ្ញា +TE (ឧទាហរណ៍៖ 15-15-15+TE) ដើម្បីធានាថាចន្ទីទទួលបានទាំងអាហារចម្បង និងវីតាមីនគ្រប់គ្រាន់។

សង្ខេបសម្រាប់បងប្អូនកសិករ

• ចង់បំប៉នស្លឹក និងត្រួយ៖ ជ្រើសរើសជីដែលមានលេខ N ខ្ពស់ (ឧទាហរណ៍៖ ៤៦-០-០ ឬ ២០-១០-១០)។
• ចង់បំប៉នផ្កា និងឫស៖ ជ្រើសរើសជីដែលមានលេខ P ខ្ពស់ (ឧទាហរណ៍៖ ១៨-៤៦-០)។
• ចង់បំប៉នគ្រាប់ឱ្យធ្ងន់ និងកាន់ក្ដឹប៖ ជ្រើសរើសជីដែលមានលេខ K ខ្ពស់ (ឧទាហរណ៍៖ ១៥-១៥-១៥ ឬ ១៥-៥-២០)។

ការដាក់ជីឱ្យចំពេលវេលា និងត្រូវតាមតម្រូវការរបស់ដើមចន្ទី មិនត្រឹមតែជួយឱ្យទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជួយសន្សំសំចៃថវិកា កុំឱ្យបងប្អូនបោះលុយចោលដោយឥតប្រយោជន៍ទៀតផង។

នេះគឺជា កាលវិភាគដាក់ជី NPK តាមវដ្ដជីវិតរបស់ស្វាយចន្ទីក្នុងមួយរដូវកាល៖

កាលវិភាគដាក់ជីស្វាយចន្ទី តាមដំណាក់កាលលូតលាស់

១. វគ្គបំប៉នដើម និងស្លឹក (ក្រោយប្រមូលផលរួច)

• ពេលវេលា៖ ចន្លោះខែ មិថុនា ដល់ កក្កដា (ពេលចាប់ផ្ដើមធ្លាក់ភ្លៀង)។
• គោលបំណង៖ ជួយឱ្យដើមចន្ទីងើបកម្លាំងឡើងវិញ បន្ទាប់ពីហត់នឿយក្នុងការផ្ដល់ផល និងដើម្បីឱ្យវាបាញ់ត្រួយថ្មីបានល្អ។
• រូបមន្តជីដែលគួរប្រើ៖ ប្រើជីដែលមានជាតិអាសូត (N) ខ្ពស់ ដូចជា ២០-១០-១០ ឬ ១៥-១៥-១៥ ។
• ជីធម្មជាតិ៖ គួរដាក់ជីលាមកសត្វ ឬជីកំប៉ុស្តបន្ថែម ដើម្បីឱ្យដីធូរ និងរក្សាសំណើម។

២. វគ្គត្រៀមចេញផ្កា (វគ្គបង្កើនកម្លាំង)

• ពេលវេលា៖ ចន្លោះខែ តុលា ដល់ វិច្ឆិកា (ពេលមេឃដាច់ភ្លៀង ឬរៀបចូលរដូវរងា)។
• គោលបំណង៖ ដើម្បីឱ្យចន្ទីឈប់លូតស្លឹក ហើយងាកមកប្រមូលផ្ដុំថាមពលសម្រាប់បង្កើតកញ្ចុំផ្កាវិញ។
• រូបមន្តជីដែលគួរប្រើ៖ ប្រើជីដែលមានជាតិផូស្វ័រ (P) ខ្ពស់ ដូចជា ១៨-៤៦-០ (ដេអាប៉េ) ឬរូបមន្ត ៨-២៤-២៤។
• ចំណាំ៖ ក្នុងវគ្គនេះ បងប្អូនអាចបាញ់ជីបំប៉នតាមស្លឹកដែលមានសារធាតុ បូរុន (Boron)បន្ថែម ដើម្បីជួយឱ្យពកផ្កាចេញមកថ្លោសល្អ។

តារាងសង្ខេប៖ ការជ្រើសរើសជីតាមវគ្គជីវិតចន្ទី

⚠️ បច្ចេកទេសដាក់ជីឱ្យចំណេញ និងមានប្រសិទ្ធភាព

1. ដាក់តាមរង្វង់ស្រមោលមេឃ៖ មិនត្រូវចាក់ជីគីមីគរជាប់គល់ចន្ទីឡើយ។ ត្រូវរោយតាមរង្វង់ជុំវិញចុងមែក (កន្លែងដែលមានឫសស្រូបច្រើន)។
2. សម្អាតស្មៅ៖ មុនដាក់ជី ត្រូវសម្អាតស្មៅជុំវិញគល់ឱ្យស្អាត ដើម្បីកុំឱ្យស្មៅដណ្ដើមស៊ីជីអស់។
3. សំណើមដី៖ គួរដាក់ជីនៅពេលដីមានសំណើម (ក្រោយភ្លៀង ឬស្រោចទឹក) ដើម្បីឱ្យជីរលាយ និងជ្រាបចូលទៅដល់ឫសបានលឿន។