យោងតាមទិន្នន័យចុងក្រោយក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ សេដ្ឋកិច្ចវៀតណាមបានបង្ហាញនូវសន្ទុះយ៉ាងខ្លាំងក្លាបំផុតក្នុងតំបន់អាស៊ាន។ តើកម្ពុជាយើងមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងណាបើធៀបជាមួយនឹងប្រទេសវៀតណាម? ហើយកម្ពុជាត្រូវពង្រីកខ្លួនទៅមុខដូចម្ដេច?
ការប្រៀបធៀបសូចនាករសំខាន់ៗ រវាងកម្ពុជា និងវៀតណាម
១. កំណើនសេដ្ឋកិច្ច
- វៀតណាម: សម្រេចបានក្នុងរង្វង់ ៦.៥% ទៅ ៧.០% ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥។
- កម្ពុជា: កំណើនសេដ្ឋកិច្ចត្រូវបានព្យាករណ៍ថា នឹងថយចុះមកត្រឹម ៤.៨ ភាគរយ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ និង ៤.០ ភាគរយ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពមិនប្រាកដប្រជានៃការនាំចេញ ការធ្លាក់ចុះនៃប្រាក់បញ្ញើពីក្រៅប្រទេស ការថមថយនៃវិស័យទេសចរណ៍ និងតម្រូវការក្នុងស្រុកខ្សោយ។ អតិផរណាត្រូវបានព្យាករណ៍ថា នឹងកើនឡើងបន្តិចបន្តួចក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ មុនពេលធ្លាក់ចុះវិញក្នុងឆ្នាំ ២០២៦។
ហានិភ័យមាននិន្នាការទៅរកភាពអវិជ្ជមាន ដោយមានភាពងាយរងគ្រោះនៃវិស័យហិរញ្ញវត្ថុជាចំណុចស្នូល។ គោលនយោបាយសារពើពន្ធ និងរូបិយវត្ថុប្រកបដោយការប្រុងប្រយ័ត្ន រួមជាមួយការកែទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធ គឺមានសារៈសំខាន់ចាំបាច់ដើម្បីរក្សាស្ថិរភាព និងពង្រឹងភាពធន់។ វិធានការក្នុងរយៈពេលខ្លី គួរតែជួយទប់ទល់នឹងផលប៉ះពាល់ពីខាងក្រៅ ស្របពេលដែលកំពុងរៀបចំគ្រឹះសម្រាប់សមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងក្នុងរយៈពេលមធ្យម។
ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន៖ នៅថ្ងៃទី ២១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ ក្រុមប្រឹក្សាភិបាលប្រតិបត្តិនៃមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) បានបញ្ចប់ការពិគ្រោះយោបល់តាមមាត្រាទី IV (Article IV Consultation) សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។ អាជ្ញាធរកម្ពុជាបានយល់ព្រមលើការបោះពុម្ពផ្សាយរបាយការណ៍របស់បុគ្គលិក IMF ដែលត្រូវបានរៀបចំឡើងសម្រាប់ការពិគ្រោះយោបល់នេះ។
សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាបានបន្តកើនឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ ហើយកំណើនបានឈានដល់ ៦.០ ភាគរយ ដែលគាំទ្រដោយការងើបឡើងវិញយ៉ាងខ្លាំងនៃការនាំចេញសម្លៀកបំពាក់ និងកសិផល ព្រមទាំងការបន្តងើបឡើងវិញនៃវិស័យទេសចរណ៍។ និន្នាការនេះបានបន្តរហូតដល់ឆមាសទីមួយនៃឆ្នាំ ២០២៥ ដែលការប៉ាន់ស្មានបច្ចុប្បន្ន (nowcasting) បង្ហាញពីកំណើន ៦.២ ភាគរយ ធៀបនឹងឆ្នាំមុន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាននានា រួមមាន... ការរំខានដល់ពាណិជ្ជកម្ម ភាពតានតឹងនៅតាមព្រំដែន និងកំណើនឥណទានទាប បានបង្ហាញឱ្យឃើញនូវភាពងាយរងគ្រោះរបស់សេដ្ឋកិច្ច ហើយសញ្ញានៃការថមថយកំណើនសេដ្ឋកិច្ច កំពុងលេចឡើងក្នុងឆមាសទីពីរនៃឆ្នាំ ២០២៥។
កំណើនសេដ្ឋកិច្ចត្រូវបានព្យាករថា នឹងថយចុះមកត្រឹម ៤.៨ ភាគរយ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ និងបន្តធ្លាក់ចុះមកត្រឹមប្រហែល ៤.០ ភាគរយ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦។ ការកែសម្រួលការព្យាករណ៍ចុះពីរបាយការណ៍ឆ្នាំ ២០២៤ នេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការបាត់បង់ប្រាក់បញ្ញើពីក្រៅប្រទេស និងការថមថយនៃវិស័យទេសចរណ៍ ដែលត្រូវបានរំពឹងថា នឹងដាក់សម្ពាធលើតម្រូវការក្នុងស្រុក។ ផលប៉ះពាល់នៃពន្ធគយនឹងធ្វើឱ្យចំណូលពីការនាំចេញធ្លាក់ចុះ ខណៈដែលផលិតករប្រឈមនឹងសម្ពាធលើប្រាក់ចំណេញ។
ហានិភ័យមាននិន្នាការទៅរកភាពអវិជ្ជមាន ដែលជំរុញដោយភាពងាយរងគ្រោះនៃវិស័យហិរញ្ញវត្ថុ ពាក់ព័ន្ធនឹងផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានជាច្រើន។ ភាពមិនច្បាស់លាស់នៃគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្ម អាចរំខានបន្ថែមទៀតដល់កំណើននាំចេញ។ ការកើតឡើងជាថ្មីនៃភាពតានតឹងនៅព្រំដែន អាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ទំនុកចិត្ត និងបង្កើនផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដល់តម្រូវការក្នុងស្រុក វិស័យទេសចរណ៍ និងស្ថិរភាពវិស័យហិរញ្ញវត្ថុ។ បំណុលឯកជនក្នុងកម្រិតខ្ពស់ ការកើនឡើងនៃឥណទានមិនដំណើរការ (NPLs) និងភាពទន់ខ្សោយផ្នែកអភិបាលកិច្ច អាចនឹងពង្រីកហានិភ័យបន្ថែមទៀតដល់ស្ថិរភាពហិរញ្ញវត្ថុ។
ក្នុងទិដ្ឋភាពវិជ្ជមានវិញ ការធ្វើសមាហរណកម្មពាណិជ្ជកម្ម និងវិនិយោគក្នុងតំបន់ឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ អាចជំរុញកំណើននាំចេញ។ ការធ្វើសមាហរណកម្មដោយជោគជ័យនូវកម្មករដែលត្រឡប់មកវិញ ចូលទៅក្នុងទីផ្សារការងារក្នុងស្រុក អាចជួយគាំទ្រដល់ការងើបឡើងវិញកាន់តែរឹងមាំនៃតម្រូវការក្នុងស្រុក។
ដកស្រង់ចេញពី: ក្រុមប្រឹក្សាភិបាលប្រតិបត្តិនៃ IMF បញ្ចប់ការពិគ្រោះយោបល់តាមមាត្រាទី IV ឆ្នាំ ២០២៥ ជាមួយកម្ពុជា
២. ការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ
- វៀតណាម: បន្តសម្រុកសាងសង់ផ្លូវល្បឿនលឿនខាងជើង-ខាងត្បូង និងការត្រៀមដាក់ឱ្យដំណើរការព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិ Long Thanh ដំណាក់កាលទី១ ដែលនឹងក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលដឹកជញ្ជូនធំជាងគេ។
- កម្ពុជា: កំពុងផ្លាស់ប្តូរមុខមាត់តាមរយៈគម្រោង ព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ ដែលជាគម្រោងយុទ្ធសាស្ត្រកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើកំពង់ផែបរទេស។ បន្ថែមពីនេះ ការបើកដំណើរការ "អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ" (Techo International Airport) នឹងពង្រីកសមត្ថភាពដឹកជញ្ជូនផ្លូវអាកាសកម្រិត 4F។
៣. ការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស
- វៀតណាម: ទទួលបាន FDI ក្នុងរង្វង់ ២៥ ទៅ ២៨ ពាន់លានដុល្លារ (ទឹកប្រាក់បញ្ចេញជាក់ស្តែង)។ វៀតណាមជោគជ័យខ្លាំងលើការទាក់ទាញឧស្សាហកម្មបន្ទះឈីប (Semiconductor) និងគ្រឿងអេឡិចត្រូនិចកម្រិតខ្ពស់។
- កម្ពុជា: ទទួលបាន FDI ចន្លោះពី ៤.៥ ទៅ ៥.០ ពាន់លានដុល្លារ។ ចំណុចវិជ្ជមានគឺការកើនឡើងនៃរោងចក្រដំឡើងរថយន្ត គ្រឿងបន្លាស់ម៉ាស៊ីន និងសំបកកង់ឡាន ដែលបង្ហាញពីការធ្វើពិពិធកម្មឧស្សាហកម្ម។
៤. កម្រិតជីវភាព និងប្រជាជន
- វៀតណាម: ប្រាក់ចំណូលមធ្យមម្នាក់ៗឡើងដល់ប្រហែល ៤,៩០០ ដុល្លារ ក្នុងចំណោមប្រជាជន ១០០ លាននាក់ (តាមការព្យាករណ៍ខ្លះអាចដល់ជិត ៥,០០០ ដុល្លារ)។
- កម្ពុជា: ប្រាក់ចំណូលមធ្យមម្នាក់ៗស្ថិតក្នុងរង្វង់ ២,០៩០ ដុល្លារ (កម្ពុជាអាចនៅចន្លោះ ២,០៧០ ទៅ ២,១៥០ ដុល្លារ)។
ការឈានទៅរកការប្រកួតប្រជែងកម្រិតតំបន់
កម្ពុជាគួរ "ពង្រីកខ្លួន" និងគួរអនុវត្ត....
៤.១. ការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវខ្សែច្រវាក់តម្លៃឧស្សាហកម្ម
កម្ពុជាមិនអាចពឹងផ្អែកតែលើវិស័យកាត់ដេរតែមួយមុខទៀតបានទេ....
- ការងាកទៅរកគ្រឿងអេឡិចត្រូនិច: ដូចវៀតណាមដែរ កម្ពុជាត្រូវទាក់ទាញរោងចក្រដំឡើងគ្រឿងបំណែកអេឡិចត្រូនិច ឬឧបករណ៍ទំនើបៗ ការផ្តល់ការលើកទឹកចិត្តពន្ធដារដល់ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាគឺជាចំណុចចាំបាច់។
- ការកែច្នៃកសិផល: ជំនួសឱ្យការនាំចេញអង្ករ ឬស្វាយចន្ទីឆៅ កម្ពុជាត្រូវជំរុញឱ្យមានរោងចក្រកែច្នៃក្នុងស្រុក ដើម្បីបង្កើនតម្លៃបន្ថែម មុននឹងនាំចេញ។
៤.២. ការទាញយកប្រយោជន៍អតិបរមាពី "ព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ"
ជាពេលដែលកម្ពុជាត្រូវបង្ហាញពិភពលោកថា ការដឹកជញ្ជូនតាមទឹករបស់យើងមានប្រសិទ្ធភាព....
- កាត់បន្ថយថ្លៃដើមដឹកជញ្ជូន : រដ្ឋាភិបាល និងវិស័យឯកជនត្រូវសហការគ្នាប្រើប្រាស់ផ្លូវទឹកនេះ ដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដឹកជញ្ជូនទំនិញទៅកាន់កំពង់ផែសមុទ្រ នៅពេលថ្លៃដឹកជញ្ជូនទាប ទំនិញខ្មែរនឹងមានតម្លៃប្រកួតប្រជែងលើទីផ្សារអន្តរជាតិ។
- ការបង្កើតតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសតាមមាត់ច្រាំង : បង្កើតតំបន់ឧស្សាហកម្មនៅតាមបណ្តោយផ្លូវទឹក ដើម្បីងាយស្រួលផ្ទេរទំនិញចេញ-ចូល។
៤.៣. ការអភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្ស
ដើម្បីដំឡើង GDP per capita ឱ្យដល់កម្រិតវៀតណាម ឬខ្ពស់ជាងនេះ ប្រជាជនត្រូវមានចំណេះដឹងខ្ពស់....
- ជំនាញបច្ចេកទេស (TVET) : ពង្រឹងការបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈលើជំនាញដែលទីផ្សារត្រូវការ ដូចជា... មេកានិច រ៉ូបូត និងឌីជីថល។
- ភាសាបរទេស និងបច្ចេកវិទ្យា : ជំរុញឱ្យយុវជនជំនាន់ក្រោយពូកែទាំងភាសា និងការប្រើប្រាស់ AI ឬបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ ដើម្បីបម្រើការក្នុងក្រុមហ៊ុនអន្តរជាតិដែលមានប្រាក់ខែខ្ពស់។
៤.៤. ការជំរុញទេសចរណ៍ "ច្រើនជាងអង្គរវត្ត"
វៀតណាមទាក់ទាញភ្ញៀវបាន ២១ លាននាក់ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ដោយសារគេមានតំបន់ទេសចរណ៍ចម្រុះ
- ទេសចរណ៍ឆ្នេរសមុទ្រ និងអេកូទេសចរណ៍ : កម្ពុជាគួរវិនិយោគបន្ថែមលើតំបន់មាត់សមុទ្រ (កំពត កែប ព្រះសីហនុ) និងតំបន់ភ្នំ (មណ្ឌលគិរី រតនគិរី) ឱ្យទៅជាតំបន់ទេសចរណ៍លំដាប់ខ្ពស់។
- ការតភ្ជាប់តាមអាកាស : ប្រើប្រាស់ព្រលានយន្តហោះថ្មី (តេជោតាខ្មៅ) ដើម្បីបើកជើងហោះហើរត្រង់ពីសហរដ្ឋអាមេរិក អឺរ៉ុប និងមជ្ឈិមបូព៌ា។
៤.៥. ការប្រើប្រាស់កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី (RCEP & CCFTA)
កម្ពុជាត្រូវចេះប្រើប្រាស់ "ច្បាប់ដើមកំណើតទំនិញ" ដើម្បីនាំចេញទៅចិន កូរ៉េ និងប្រទេសសមាជិក RCEP ដោយមិនអស់ពន្ធ ឬអស់តិចបំផុត។ នេះគឺជាឱកាសមាសសម្រាប់សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យម (SME) ក្នុងស្រុក។
៤.៦. ការពង្រឹងកម្លាំងទិញក្នុងស្រុក
ជំរុញការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធបង់ប្រាក់ឌីជីថល (ដូចជា KHQR) ឱ្យកាន់តែទូលំទូលាយ ដែលវានឹងជួយឱ្យលំហូរសាច់ប្រាក់ក្នុងសេដ្ឋកិច្ចដើរលឿនជាងមុន និងមានតម្លាភាព។
ខ្មែរគ្រប់រូបត្រូវចេះលើកតម្កើងផលិតផលក្នុងស្រុក ប្រើរបស់ខ្មែរ គាំទ្រខ្មែរគ្នាឯង សិក្សារៀនផលិតដោយខ្លួនឯង។
វិស័យសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាត្រូវបានទ្រទ្រង់ដោយ "សសរស្តម្ភ" សំខាន់ៗចំនួន ៤ ដែលជាប្រភពចំណូលដ៏ធំសម្រាប់ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប។ យោងតាមទិន្នន័យចុងក្រោយក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ និងការព្យាករណ៍សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៦ ខាងក្រោមនេះគឺជាការវិភាគលម្អិតនៃវិស័យនីមួយៗ....
១. វិស័យឧស្សាហកម្ម និងកម្មន្តសាល (ប្រហែល ៣៨% នៃ GDP)
នេះគឺជាវិស័យដែលនាំមុខគេ និងជាក្បាលម៉ាស៊ីនរុញច្រានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចខ្លាំងបំផុត។
- វិស័យកាត់ដេរ : ការនាំចេញសម្លៀកបំពាក់ ស្បែកជើង និងកាបូប នៅតែជាប្រភពចំណូលដុល្លារដ៏ធំ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នវាកំពុងជួបការប្រកួតប្រជែងខ្លាំងជាមួយវៀតណាម និងបង់ក្លាដែស។
- វិស័យកម្មន្តសាលមិនមែនកាត់ដេរ: នេះគឺជាចំណុចវិជ្ជមានថ្មី ដែលរួមមានការផលិត គ្រឿងបង្គុំអគ្គិសនី បន្ទះសូឡា កង់ និងការដំឡើងរថយន្ត។ វិស័យនេះកំពុងកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងជួយឱ្យកម្ពុជាមិនពឹងផ្អែកតែលើការកាត់ដេរមួយមុខ។
- រោងចក្រផលិតសំបកកង់ឡាន: ជាឧស្សាហកម្មថ្មីដែលកំពុងរីកដុះដាលខ្លាំងនៅតាមតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស (SEZ)។
២. វិស័យសេវាកម្ម និងទេសចរណ៍ (ប្រហែល ២៦% នៃ GDP)
ក្រោយការងើបឡើងវិញពីវិបត្តិកូវីដ-១៩ វិស័យសេវាកម្មបានក្លាយជាសសរស្តម្ភទី២ ដ៏សំខាន់។
- ទេសចរណ៍: ការទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិ (គោលដៅ ៦-៧ លាននាក់ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥) នាំមកនូវរូបិយបណ្ណបរទេស និងបង្កើតការងារក្នុងស្រុកយ៉ាងច្រើន។
- ហិរញ្ញវត្ថុ និងធនាគារ: ការរីកចម្រើននៃប្រព័ន្ធទូទាត់ឌីជីថល និងសេវាធានារ៉ាប់រង។
- ការដឹកជញ្ជូន និងឡូជីស្ទីក: ការបើកដំណើរការផ្លូវល្បឿនលឿន និងព្រលានយន្តហោះថ្មីៗ បានជួយជំរុញសកម្មភាពសេវាកម្មដឹកជញ្ជូនឱ្យកាន់តែរស់រវើក។
៣. វិស័យកសិកម្ម (ប្រហែល ២១% នៃ GDP)
ទោះបីជាចំណែកនៃ GDP មានការថយចុះបន្តិចបើធៀបនឹងឧស្សាហកម្ម ប៉ុន្តែកសិកម្មនៅតែជាឆ្អឹងខ្នងសម្រាប់សន្តិសុខស្បៀង និងការងារនៅជនបទ។
- ផលិតផលនាំចេញគោល: អង្ករ ជ័រកៅស៊ូ ស្វាយចន្ទី ដំឡូងមី និងផ្លែស្វាយ។
- ការធ្វើទំនើបកម្ម: រាជរដ្ឋាភិបាលកំពុងជំរុញការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាកសិកម្ម និងការកែច្នៃក្នុងស្រុក ដើម្បីបង្កើនតម្លៃបន្ថែម ជាជាងការនាំចេញវត្ថុធាតុដើមឆៅ។
៤. វិស័យសំណង់ និងអចលនទ្រព្យ (ប្រហែល ១០% នៃ GDP)
ទោះបីជាវិស័យនេះមានការថមថយសន្ទុះបើធៀបនឹងមុនឆ្នាំ ២០១៩ ប៉ុន្តែវានៅតែជាសសរស្តម្ភសំខាន់។
- ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈ: កំណើនក្នុងវិស័យនេះបច្ចុប្បន្នត្រូវបានទ្រទ្រង់ដោយគម្រោងធំៗរបស់រដ្ឋ ដូចជា ស្ពាន ផ្លូវ ព្រលានយន្តហោះ និងគម្រោងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ។
- តម្រូវការលំដាប់ទាប និងមធ្យម: ការសាងសង់បុរី និងផ្ទះសម្រាប់អ្នកមានចំណូលមធ្យមក្នុងស្រុក នៅតែបន្តដើរទៅមុខ បើទោះបីជាខុនដូកម្រិតខ្ពស់មានការនៅទ្រឹងក៏ដោយ។
បញ្ហាប្រឈម និងកាលានុវត្តភាពសម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៦
ដើម្បីរក្សាស្ថិរភាពនៃសសរស្តម្ភទាំង ៤ នេះ កម្ពុជាត្រូវ....
- កាត់បន្ថយថ្លៃដើមអគ្គិសនី និងដឹកជញ្ជូន ដើម្បីប្រកួតប្រជែងជាមួយវៀតណាម។
- ពង្រឹងជំនាញបច្ចេកទេស ដល់កម្មករនិយោជិត ដើម្បីទទួលយករោងចក្របច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់។
- ធ្វើពិពិធកម្មទីផ្សារនាំចេញ តាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀង RCEP និង CCFTA ដើម្បីកុំឱ្យពឹងផ្អែកខ្លាំងពេកលើទីផ្សារអឺរ៉ុប និងអាមេរិក។
ឯកសារយោង
- National Bank of Cambodia (NBC): "Annual Report 2025 and Macroeconomic Outlook 2026".
- International Monetary Fund (IMF): "World Economic Outlook Database, October 2025".
- World Bank: "Cambodia Economic Update" និង "Vietnam Economic Monitor 2025".
- Council for the Development of Cambodia (CDC): "Investment Trend Report 2025".
- General Statistics Office (GSO) of Vietnam: "Socio-economic statistics 2025".
